فرهنگ عناصر شناسی(لنگرودی)(نشر گنج دانش)

کتاب فرهنگ عناصر شناسی استاد لنگرودی یکی از کتب معتبر حقوقی درعصر جدید می باشد .در گزینش موضوعات مورد عناصر شناسی دو قاعده ذیل مطرح شده است:
اول: قابلیّت موضوعات
دوم: اولویّت در همان موضوعات که قابلیّت را دارند.
استاد لنگرودی در این کتاب دیدگاه خود را اینچنین بیان داشته است:
در منطق صوری گفته اند، گوهر چیزها را نتوان شناخت.امروزه عناصر سازنده بسیار چیزها را دانسته اند، مانند عناصر آب وفلزات، در امور اعتباری که مدار علم حقوق است وساخته اندیشه آدمی است شناسایی عناصر آن امور در حوزه ی قدرت انسان قرار دارد. دکتر لنگرودی در این کتاب کار عناصر شناسی را توسعه داده و در نتیجه علم عناصر شناسی را بنیان کرده اند، تا از روش دیگران در تعاریف موضوعات حقوقی و اجتماعی در آینده بی نیاز شویم وعمر عزیز را بیهوده بر سر جامع ومانع بودن تعاریف نگذاریم.
در موضوعات حقوقی اهمّ موضوعات محدود است به موضوعات جزایی ومدنی، ولی استاد در این کتاب به قسمت هایی از موضوعات حقوق اساسی، تجارت، بین الملل، علم اصول نیز پرداخته است. نویسنده کتاب بیان میدارد در مشکلات راجع به حقوق اسلام، این کتاب را بر اساس مذاهب خمسه فراهم آوردم. نمیگویم در گذشته اجتهاد در موضوعات نمیکردند ولی:
اولا: باروشی دیگر، زیر عنوان ارکان وشروط
دوما: در پاره ای از موضوعات اجتهاد میکردند نه در همه. ودر این کتاب راه اجتهاد در موضوعات را به شیوه ی عناصر شناسی،
بیان داشته اند تا اجتهاد در موضوعات دوشادوش اجتهاد در احکام متداول شود به عنوان مثال:
در باب الزام ابتدائی:
عناصر آن از قرار ذیل است:
اول: تراضی طرفین قبل از عقد
دوم: بدون انشاءوالتزام
سوم: آن تراضی بر امری باشد که تصریح در متن عقد نشود به عمد، یا به نسیان وغفلت، ودلیلی هم بر آن تراضی (مثلا نوشته ای)وجود نداشته باشد وگرنه، آن تراضی قید آن عقد شده، وحالت الزام ابتدائی را ندارد.
چهارم: در آن تراضی ،قرار بگذارند که آن عقد را مقیّدا به آن امر منعقد کنند.
با این مثال به وضوح مشخص میگردد که دکتر لنگرودی در این کتاب مبانی همچون ارث، ارش، سبب، سرقفلی، قرض و……. را از دیدگاه عناصر شناسی مورد بررسی قرار داده است.