معاملات صوری از جمله مسائلی است که همراه با توسعه عقود و قراردادها، افزایش چشمگیری داشته و حتی متأسفانه از ناحیه نهادهای رسمی مهم اقتصادی مانند بانک‌ها که به شدت تحت حاکمیت نهادی ناظر مانند بانک مرکزی هستند، اتفاق می‌افتد.
با توجه به دخالت روزافزون دولت بر روابط خصوصی افراد و پیچیدگی روابط اجتماعی و ضعف اخلاقیت، مسائلی بروز میکند که تحلیل این مسائل از مجرای عادی خارج است و باید جداگانه و با توجه به وضعیت موجود بررسی شود. از بارزترین مصادیق میتوان دخالت مقررات دولتی بین تنظیم‌کنندگان قراردادهای انتقال اموال غیر منقول را نام برد.
مورد شایع دیگر، لزوم پرداخت مالیات در انتقال رسمی اموال است که اشخاص برای خروج از شمول این مقررات (فرار از پرداخت مالیات) در قالب قراردادهای دیگر که تنها ظاهر و جلوهای از اعمال طرفین است، معاملاتی انجام میدهند که نمونه بارز آن امر وکالت به قصد بیع است. از جمله مواردی که اشخاص برای عمل خود صورتی موجه میسازند، میتوان از صلح اموال شوهر به قصد فرار از دین و بدون قصد انشاء به همسر خود نام برد که همه این‌ها سبب اهمیت تحلیل قراردادهای صوری میگردد.
مورد دیگری که فقهای خاصه و عامه راجع به آن مفصل بحث نموده‌اند، حیله برای فرار از حرمت ربا است که به دو صورت عملی میشود: یا به صورت معامله صوری و یا به شکل ضمیمه بوده است.
در این کتاب ابتدا راجع به قصد انشاء و مراحل تکوین آن بحث میشود. سپس راجع به تعریف معامله صوری و ارکان و انواع آن و راه‌های تشخیص قراردادهای صوری از غیر صوری پرداخته میشود. همچنین مقایسه اجمالی بین معاملات صوری و معامله به قصد فرار از دین به عمل آورده میشود؛ سپس به دلایل مخالفان و موافقان در خصوص استفاده از معامله صوری اشاره میشود و در پایان به تحلیل مصادیقی از قراردادهای صوری اشاره میشود. در جریان تحقیق نیز به آراء و قراردادهایی که عملاً در محاکم دادگستری مطرح شده، نگاهی انداختیم تا انشاالله نظریات ارائه‌شده به مرحله اجرا درآیند.
){kind=link}