توهین و افترا در قوانین کیفری(نشر قوه قضاییه)

توهین در لغت به معنای خوار کردن و سبک داشتن است. افتراء به معنی نسبت دادن صریح یک امر به شخصی دیگر است؛ به نحوی که آن عمل در زمان ارتکاب، جرم محسوب شود. توهین و افتراء در قوانین کشورها به انحای مختلف تعریف شده و در برخی موارد در قوانین کیفری نیز جرم‌انگاری شده‌اند. مجازات‌های تعیین‌شده برای این جرایم در کشورهای مختلف، متفاوت است و بسته به اهمیت آن در نظام حقوقی کشوها، از جریمه نقدی تا حبس متغیر است.
اغلب کشورهای واقع در جنوب شرقی اروپا و مرکز آسیا که با مبنای حقوق عرفی هستند از توهین و افتراء جرم‌زدایی نموده‌اند.
ساز و کارهای ین‌المللی حقوق بشری با این استدلال که جرم‌انگاری توهین و افتراء و اعمال مجازات نسبت به آن‌ها تأثیرات سوئی بر کار رسانه‌ها و آزادی بیان بر جای خواهد گذاشت، خواهان جرم‌زدایی از این موارد شده‌اند؛ مگر این‌که وفق نظر تفسیری کمیته حقوق بشر، توهین و افتراء به عنوان پرونده‌های جدی در نظر گرفته شود.
یکی از مباحث چالش‌برانگیز در زمینه شروط «رعایت نظم و اخلاق عمومی» و «حقوق و حیثیت»، جرم‌انگاری یا عدم جرم‌انگاری توهین و افتراء می‌باشد. حمایت از حیثیت افراد یک هدف اجتماعی مهم است. قواین توهین و افتراء در حالی که به دنبال جبران خسارات وارده به حیثیت افراد در نتیجه سخنان فردی دیگر هستند، خواه ‌ناخواه با حق آزادی بیان تداخل پیدا می‌کنند که گاه این تداخل قابل توجیه است و گاه خیر.
مجموعه حاضر ضمن تعریف جرایم توهین و افتراء در قوانین کشورهای عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا، به مقررات این کشورها در زمینه توهین و افتراء به مقامات دولتی، توهین به حکومت و نمادهای آن‌ها، توهین به سران دولت‌های خارجی، توهی به حکومت و نمادهای دولت‌های خارجی، توهین به مقدسات، توهین و افتراءبه درگذشتگان، تغییرات قانونی اخیر و موارد جرم‌انگاری‌نشده می‌پردازد و در انتهای هر قسمت با درج یک پرونده، اجرای قوانین در عرصه عمل را نیز مورد بررسی قرار می‌دهد. در بخش آخر نیز به تحلیل آمار به‌دست‌آمده و مقایسه کشوها با یکدیگر پرداخته خواهد شد.